كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
150
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
يادداشتهايى دربارهء شيراز از دهكدهء چول ، يا از نقش رستم ، تا پل خان ، پل بزرگى كه قبلا به آن اشاره شد و روى رود كر « 1 » قرار دارد ، چهار ساعت در راه بوديم . راه همواره از جلگهء حاصلخيزى ، كه تختجمشيد در آن قرار دارد ، مىگذرد . در اين جلگه هرازگاهى دهكدهاى به چشم مىخورد ، اما از هر پنج ده دو ده ويران شده است . قناتها و نهرها يا خراب شدهاند و يا خاك آنها را پر كرده است و مزارع اطراف ناآبادانند . بهطوركلى اين منطقهء حاصلخيز به زحمت يك چهارم جمعيتى را ، كه پيش از نادر شاه داشته است حفظ كرده است « 2 » و جمعيت زمان پيش از نادر شاه را نمىتوان با جمعيت زمان پيش از اسلام مقايسه كرد . پيش از اسلام در اينجا مردمى مىزيست ، كه به كشاورزى به چشم فرمانى ايزدى نگاه مىكرد و از اينروى سطح توليدات كشاورزى را بالا مىبرد . از پلى كه به آن اشاره شد تا زرقان دو ساعت در راه بوديم . حالا اين راه كاملا خوب بود ، اما پس از بارانى مداوم و طولانى اين راه خيلى بد مىشود ، چون تمام جلگه در زير آب قرار مىگيرد . روز هشتم آوريل وارد شيراز شديم . راه بين زرقان و شيراز - بهطورىكه در سفرنامههاى ديگر اشاره شده است - بيشتر كوهستانى است . از نقش رستم تا
--> ( 1 ) . نيبور مىنويسد ، رودخانهء بندامير . ( 2 ) . نگاه كنيد به پاورقى صفحهء 53 و پرويز رجبى ، كريم خان زند و زمان او ، صفحهء 7 به بعد .